Zawieranie umów terminowych z nauczycielami w przedszkolach i żłobkach. Zasady, wyjątki i rok szkolny

Planowanie obsady kadrowej w przedszkolach i innych placówkach opieki nad dziećmi do lat 3 jest jednym z najważniejszych obowiązków każdego dyrektora. Mimo że w polskiej oświacie wysoko ceni się stabilność zatrudnienia, dynamiczne zmiany w organizacji pracy często wymagają zawierania umów na czas określony. Umowy terminowe z nauczycielami w przedszkolach i żłobkach podlegają jednak szczególnym przepisom prawnym, a ich nieznajomość może skutkować drogimi błędami kadrowymi.

Jak właściwie stosować umowy na czas określony w placówkach oświatowych i opiekuńczych? Jakie znaczenie ma w tym kontekście definicja roku szkolnego? Przedstawiamy kompleksowy przewodnik po przepisach.

1. Przedszkole i żłobek – dwa różne reżimy prawne

Zanim przejdziemy do szczegółowych zasad zatrudniania, warto wyraźnie rozdzielić dwa typy placówek, ponieważ podlegają one zupełnie innym aktom prawnym:

• Przedszkola (publiczne i niepubliczne): zatrudniają nauczycieli w rozumieniu ustawy – Karta Nauczyciela (oraz ustawy Prawo oświatowe).
• Żłobki i kluby dziecięce: działają na podstawie ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3. Zatrudnieni tam opiekunowie i specjaliści pracują na podstawie przepisów Kodeksu pracy, a nie Karty Nauczyciela.

Różnica ta ma fundamentalne znaczenie dla możliwości i trybu zawierania umów terminowych.

2. Umowy na czas określony w przedszkolach publicznych i niepublicznych

W przedszkolach podstawową formą zatrudnienia nauczyciela jest umowa na czas nieokreślony (lub mianowanie w przedszkolach publicznych). Zawarcie umowy na czas określony jest wyjątkiem od reguły i może nastąpić wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach.

Kiedy można zawrzeć umowę terminową z nauczycielem?

Zgodnie z art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela (stosowanym odpowiednio do przedszkoli), umowa na czas określony może zostać zawarta wyłącznie:

1. W celu zastępstwa nieobecnego nauczyciela (np. na czas urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego czy zdrowotnego).
2. Jeżeli wynika to z potrzeby podyktowanej organizacją nauczania (np. nagłe utworzenie nowego oddziału w trakcie roku, tymczasowy wzrost liczby dzieci).

Ważne: Przedszkola niepubliczne, choć zatrudniają nauczycieli głównie na podstawie Kodeksu pracy (art. 10¹ Karty Nauczyciela), również muszą pamiętać o limitach umów terminowych (max. 33 miesiące lub maksymalnie 3 umowy na czas określony między tymi samymi stronami).

3. Pojęcie roku szkolnego w kontekście umów terminowych

Jednym z najczęstszych pytań zadawanych przez dyrektorów przedszkoli jest: „Na jaki okres powinna być zawarta umowa terminowa – do końca zajęć dydaktycznych czy do końca roku szkolnego?”

Kluczowe dla zrozumienia tej kwestii są konkretne regulacje prawne. Pojęcie roku szkolnego zostało zdefiniowane w art. 94 Prawa oświatowego oraz w regulacji § 2 Rozporządzenia MEN z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego.

• Art. 94 Prawa oświatowego jednoznacznie wskazuje, że rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września, a kończy z dniem 31 sierpnia roku następnego.
• § 2 Rozporządzenia MEN z 11 sierpnia 2017 r. precyzuje czas trwania zajęć dydaktyczno-wychowawczych.

Dlaczego to rozróżnienie jest tak istotne dla przedszkoli?

W przeciwieństwie do szkół, przedszkole jest placówką nieferyjną (pracuje przez cały rok, z wyjątkiem przerw ustalonych przez organ prowadzący). Oznacza to, że jeśli potrzeba organizacyjna uzasadnia zatrudnienie nauczyciela na rok szkolny, umowa powinna trwać do 31 sierpnia, a nie do końca czerwca. Skracanie umów nauczycielom przedszkoli do okresu prowadzenia zajęć (np. do 20 czerwca) jest uznawane za praktykę niezgodną z prawem, chyba że potrzeba organizacyjna wygasła wcześniej z uzasadnionych przyczyn.

4. Zatrudnianie opiekunów w żłobkach – zasady Kodeksu pracy

Sytuacja prawna w żłobkach wygląda inaczej. Kadra opiekunów nie podlega pod Kartę Nauczyciela. Zatrudnianie pracowników w żłobkach opiera się w pełni o przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.

Przy zawieraniu umów na czas określony w żłobku obowiązują standardowe limity kodeksowe (art. 25¹ Kodeksu pracy):

• Łączny okres zatrudnienia na podstawie umów na czas określony nie może przekraczać 33 miesięcy.
• Łączna liczba tych umów nie może przekraczać 3.

Przekroczenie któregokolwiek z tych limitów powoduje, że od dnia następującego po upływie 33 miesięcy (lub od dnia zawarcia czwartej umowy) pracownik automatycznie staje się zatrudniony na czas nieokreślony.

Wyjątek: Limity te nie obowiązują m.in. w przypadku umów na zastępstwo oraz w celu zaspokojenia okresowego zapotrzebowania, o ile pracodawca wykaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie.

Podsumowanie i dobre praktyki dla dyrektorów

Zawieranie umów terminowych z nauczycielami i opiekunami wymaga precyzyjnego określenia podstawy prawnej.

1. W przedszkolu pamiętaj, że umowa na czas określony wymaga uzasadnienia potrzebą organizacyjną lub zastępstwem, a pojęcie roku szkolnego (zgodnie z art. 94 Prawa oświatowego) obejmuje okres do 31 sierpnia.
2. W żłobku kontroluj limity czasu trwania i liczby umów terminowych wynikające z Kodeksu pracy (33 miesiące / 3 umowy).

Dbałość o prawidłowe konstruowanie umów o pracę to nie tylko ochrona placówki przed roszczeniami pracowniczymi przed sądem pracy, ale również budowanie wizerunku stabilnego i profesjonalnego pracodawcy na rynku edukacyjno-opiekuńczym.

Stan prawny dzień 12.08.2026 r.