Co to jest IPET w przedszkolu i szkole? Przepisy i zasady

Wokół edukacji włączającej oraz wsparcia dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi pojawia się wiele skrótów i pojęć prawnych. Jednym z najważniejszych z nich jest IPET, czyli Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny. To absolutny fundament organizacji nauki, rewalidacji i pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla każdego wychowanka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Czym dokładnie jest IPET, kto go sporządza, jakie są terminy jego opracowania i co musi zawierać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oświatowego? Wyjaśniamy krok po kroku.

Co to jest IPET? Definicja i cel dokumentu

IPET (Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny) to kompleksowy dokument planistyczno-diagnostyczny opracowywany dla dziecka lub ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (wydane przez publiczną Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną).

Głównym celem IPET jest przełożenie zaleceń zawartych w orzeczeniu na praktyczne działania przedszkola lub szkoły. Dokument ten określa:

• Jaki jest zakres i formy wsparcia dostosowane do indywidualnych potrzeb psychofizycznych ucznia.
• Jakie zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne lub socjoterapeutyczne będą realizowane.
• Jakie metody i formy pracy zastosują nauczyciele oraz specjaliści.
• Jakie cele terapeutyczne i edukacyjne mają zostać osiągnięte w określonym czasie.

Kto i dla kogo opracowuje IPET?

Obowiązek opracowania IPET spoczywa na placówce oświatowej (przedszkolu publicznym i niepublicznym, szkole podstawowej, ponadpodstawowej czy placówce specjalnej), do której uczęszcza dziecko.

Skład zespołu opracowującego IPET

Program tworzy zespół, w skład którego wchodzą:

• Nauczyciele prowadzący zajęcia z dzieckiem (w tym wychowawca grupy/klasy),
• Nauczyciel współorganizujący kształcenie specjalne (tzw. nauczyciel wspomagający, jeśli jest zatrudniony),
• Specjaliści pracujący z dzieckiem (np. psycholog, pedagog specjalny, logopeda, terapeuta integracji sensorycznej),
• Dyrektor przedszkola/szkoły lub osoba przez niego wyznaczona (jako koordynator prac zespołu).

Rola rodziców: Rodzice (lub opiekunowie prawni) mają pełne prawo uczestniczyć w posiedzeniach zespołu oraz tworzeniu i modyfikowaniu IPET. Placówka ma obowiązek pisemnie zawiadomić rodziców o terminie każdego spotkania zespołu. Rodzice otrzymują również kopię gotowego programu.

Terminy opracowania i czas obowiązywania IPET

Zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, IPET musi zostać opracowany w ściśle określonych terminach:

1. Do 30 września – w przypadku dzieci rozpoczynających naukę od początku roku szkolnego.
2. 30 dni od dnia złożenia orzeczenia – w przypadku, gdy rodzic dostarczy orzeczenie w trakcie roku szkolnego.

IPET opracowuje się na okres, na jaki zostało wydane orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (np. na czas wychowania przedszkolnego, na etap edukacyjny lub na dany rok szkolny).

Co musi zawierać prawidłowo sporządzony IPET?

Struktura IPET jest ściśle określona przez przepisy prawa. Prawidłowo przygotowany dokument powinien zawierać m.in.:

• Zakres i sposób dostosowania programu wychowania przedszkolnego / wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb i możliwości dziecka.
• Zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów ukierunkowane na poprawę funkcjonowania ucznia i jego wsparcie.
• Formy i okres udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej (np. zajęcia logopedyczne, korekcyjno-kompensacyjne, rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne) wraz z tygodniowym wymiarem godzin.
• Zajęcia rewalidacyjne (np. orientacja przestrzenna, nauka języka migowego, zajęcia z integracji sensorycznej) lub resocjalizacyjne/socjoterapeutyczne.
• Zakres współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi oraz innymi podmiotami działającymi na rzecz dziecka i rodziny.
• Rodzaj i zakres działań wspierających rodziców dziecka (np. konsultacje, poradnictwo, warsztaty).
• W przypadku uczniów niepełnosprawnych – w razie potrzeby zakres współpracy z nauczycielami współorganizującymi lub pomocami nauczyciela.
• Ewentualny sprzęt i środki dydaktyczne niezbędne do procesu kształcenia (np. oprogramowanie komunikacyjne, ławka dostosowana do wózka).

WOPFU a IPET – czym się różnią i jak są powiązane?

Przed opracowaniem IPET zespół nauczycieli i specjalistów ma obowiązek dokonać Wielospecjalistycznej Oceny Poziomu Funkcjonowania Ucznia (WOPFU).

Oba dokumenty są ze sobą ściśle powiązane:

Ewaluacja i ocena efektywności IPET (wraz z ponownym dokonywaniem WOPFU) odbywa się co najmniej dwa razy w roku szkolnym (zazwyczaj pod koniec pierwszego i drugiego półrocza).

Dlaczego IPET jest kluczowy przy rozliczaniu dotacji oświatowej?

W przypadku przedszkoli i szkół niepublicznych IPET pełni dodatkowo niezwykle istotną funkcję finansowo-księgową. Środki z dotacji oświatowej naliczane na dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego (na podstawie wag przeliczeniowych) mogą być wydatkowane wyłącznie na zadania przewidziane w IPET.

Podczas kontroli z organu dotującego (gminy/miasta) weryfikuje się, czy wydatki na wynagrodzenia specjalistów, pomoce dydaktyczne czy wyposażenie mają bezpośrednie odzwierciedlenie w zapisach zawartych w IPET oraz dziennikach zajęć.

Gdzie znaleźć gotowe wzory WOPFU i IPET?

Samodzielne przygotowanie pełnej dokumentacji bywa czasochłonne i rodzi ryzyko błędów formalnych. Wychodząc naprzeciw potrzebom kadry zarządzającej, gotowe wzory zarówno WOPFU, jak i IPET oraz wiele innych niezbędnych dokumentów oświatowych są dostępne dla dyrektorów i pracowników bez dodatkowych opłat w panelu dyrektora w systemie Kidme. Dzięki temu placówki mogą sprawnie i zgodnie z prawem przejść przez cały proces organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Podsumowanie

IPET to indywidualna „mapa drogowa” edukacji i terapii dziecka ze specjalnymi potrzebami. Prawidłowo skonstruowany program nie tylko gwarantuje dziecku realne wsparcie dostosowane do jego możliwości, ale również zapewnia placówce oświatowej bezpieczeństwo prawne oraz możliwość prawidłowego rozliczenia środków finansowych z dotacji.